Η ραγδαία εξέλιξη της Τεχνητής Νοημοσύνης και της Παραγωγικής ΤΝ φέρνει πλέον ριζικές αλλαγές στην καθημερινή εκπαιδευτική πράξη. Με τη νέα Κοινή Υπουργική Απόφαση του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού και του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, θεσπίζεται για πρώτη φορά ένα αυστηρό, ολοκληρωμένο πλαίσιο κανόνων, ασφαλείας και δεοντολογίας για τη χρήση αυτών των συστημάτων στα σχολεία Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. Το νέο αυτό πλαίσιο έρχεται να ισορροπήσει ανάμεσα στην ψηφιακή αναβάθμιση και την απόλυτη προστασία των προσωπικών δεδομένων των μαθητών/μαθητριών.

Ο Σκοπός της Χρήσης και ο Ρόλος του/της Εκπαιδευτικού

Η Τεχνητή Νοημοσύνη εισάγεται στα σχολεία αποκλειστικά ως υποστηρικτικό εργαλείο για την ενίσχυση της μάθησης και την αναβάθμιση των ψηφιακών δεξιοτήτων. Η χρήση της προορίζεται να υποστηρίζει και όχι να αντικαθιστά τη μαθησιακή διαδικασία, με τον/την μαθητή/μαθήτρια να παραμένει ο κεντρικός ενεργός δημιουργός της γνώσης. Κάθε σύστημα και τα αποτελέσματα που παράγει ελέγχονται και αξιολογούνται πάντα από εκπαιδευτικό προσωπικό. Αξίζει να σημειωθεί ότι απαγορεύεται ρητά η πλήρως αυτοματοποιημένη αξιολόγηση των επιδόσεων μέσω συστημάτων πληροφορικής, καθώς και η δημιουργία ατομικών προφίλ (profiling) των μελών της σχολικής κοινότητας.

Τι ισχύει για Εξετάσεις, Tests και Σχολικές Εργασίες

Το νέο πλαίσιο θέτει ξεκάθαρα όρια για να αποτραπεί η αθέμιτη υποκατάσταση της προσωπικής προσπάθειας των μαθητών/μαθητριών. Κατά τη διάρκεια γραπτών εξετάσεων, tests και διαγωνισμάτων η χρήση συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης απαγορεύεται απολύτως, εκτός αν ο/η εκπαιδευτικός ορίσει ρητά μια ελεγχόμενη χρήση ως μέρος συγκεκριμένης εκπαιδευτικής διαδικασίας, εξασφαλίζοντας πάντα την ισοτιμία. Παράλληλα, δεν επιτρέπεται η παράδοση σχολικών εργασιών που έχουν δημιουργηθεί εξ ολοκλήρου ή κατά σημαντικό βαθμό από AI, καθώς κάθε παραδοτέο πρέπει να αποτελεί προϊόν της προσωπικής προσπάθειας, της δημιουργικότητας και της κατανόησης του/της ίδιου/ίδιας του/της μαθητή/μαθήτριας. Σε περίπτωση που διαπιστωθεί παράτυπη χρήση, ο/η εκπαιδευτικός υποχρεούται να τη λάβει υπόψη του κατά την αξιολόγηση της επίδοσης στη συγκεκριμένη δοκιμασία.

Ρητές Απαγορεύσεις και Κόκκινες Γραμμές

Η νομοθεσία ορίζει συγκεκριμένες ενέργειες που θεωρούνται εξ ορισμού μη σύννομες και συνεπάγονται νομικές κυρώσεις. Απαγορεύεται πλήρως η παραγωγή ή η διάδοση παραποιημένου οπτικοακουστικού υλικού, όπως εικόνες, ήχοι ή βίντεο προσώπων με τεχνικές deepfake, χωρίς τη ρητή συγκατάθεσή τους. Επίσης, απαγορεύεται αυστηρά η χρήση των εργαλείων αυτών για τη δημιουργία ψευδών ή ανύπαρκτων βιβλιογραφικών αναφορών, πηγών ή δεδομένων, καθώς και η χωρίς άδεια ανάπτυξη, μεταβολή ή διάθεση τέτοιων συστημάτων στο σχολικό περιβάλλον.

Ασφάλεια, Προσωπικά Δεδομένα και Πανελλήνιο Σχολικό Δίκτυο

Η προστασία της ιδιωτικότητας των μαθητών/μαθητριών θωρακίζεται μέσω συγκεκριμένων τεχνικών και οργανωτικών μέτρων. Η είσοδος και η αυθεντικοποίηση στις εγκεκριμένες εφαρμογές πραγματοποιείται αποκλειστικά με τα διαπιστευτήρια που διαθέτουν οι χρήστες στο Πανελλήνιο Σχολικό Δίκτυο. Κατά τη σύνταξη εντολών ή την υποβολή αρχείων στα συστήματα, απαγορεύεται αυστηρά η εισαγωγή ταυτοποιητικών στοιχείων, όπως ονοματεπώνυμα, φωτογραφίες, βίντεο, βαθμολογίες, εκθέσεις προόδου, δεδομένα υγείας ή ειδικών εκπαιδευτικών αναγκών. Επιτρέπεται μόνο η χρήση ουδέτερων, ανωνυμοποιημένων ή συνθετικών περιγραφών, ενώ όλα τα δεδομένα που συλλέγονται διαγράφονται οριστικά με ασφάλεια μετά την πάροδο τριών ετών.

Οργάνωση και Επιμόρφωση εντός της Σχολικής Μονάδας

Για την εύρυθμη εφαρμογή των νέων μέτρων, σε κάθε σχολείο που αξιοποιεί συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης ορίζεται ένας/μία εκπαιδευτικός ως υπεύθυνος συντονισμού, ο οποίος αναλαμβάνει τη διαχείριση των ψηφιακών ομάδων και τη συλλογή των δηλώσεων συναίνεσης. Επιπλέον, κάθε σχολική μονάδα υποχρεούται να διοργανώνει τουλάχιστον μία δράση ενημέρωσης ανά σχολικό έτος για μαθητές/μαθήτριες και γονείς/κηδεμόνες. Οι εκπαιδευτικοί που συμμετέχουν σε τέτοια προγράμματα θα λαμβάνουν ειδική και εγκεκριμένη επιμόρφωση από το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής.

Η έλευση της νέας τεχνολογίας στην τάξη ανοίγει σπουδαίους ορίζοντες, αρκεί η χρήση της να γίνεται με κριτική σκέψη, ασφάλεια και απόλυτο σεβασμό στους κανόνες.